NAWIERZCHNIE 15 oraz zarządcy infrastruktury drogowej, w tym przedstawiciele Zarządu Dróg Wojewódzkich w Katowicach oraz Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad. 5. Dane do opracowania LCA i EPD Do opracowania wiarygodnych EPD niezbędne jest pozyskanie reprezentatywnych danych wejściowych dla modelu LCA. Dane te powinny obejmować przepływy materiałowe i energetyczne związane z produkcją oraz logistyką MMA. Główne źródła niezbędnych informacji to: dane uzyskiwane bezpośrednio od producentów (np. faktury zakupu paliw, energii, kruszyw, lepiszcza), branżowe bazy danych LCI (ang. Life Cycle Inventory) – np. Ecoinvent, dane publikowane przez organizacje branżowe – instytucje rządowe oraz raporty naukowe. Znaczenie ma również dokumentowanie pochodzenia danych i okresu, którego dotyczą, tak aby w razie potrzeby możliwa była weryfikacja ich aktualności i wiarygodności, zgodnie z wymaganiami EN 15941 dotyczącymi jakości danych. Jakość danych jest jednym z kluczowych czynników determinujących rzetelność wyników LCA i EPD, a więc także ich użyteczność w kontekście procesu decyzyjnego. Najwyżej cenione są dane pierwotne, zebrane bezpośrednio u producenta na podstawie pomiarów lub dokumentów księgowych, niżej plasują się dane wtórne z publikowanych baz LCI oraz dane ekstrapolowane w oparciu o trendy. Najmniej wiarygodne są dane zastępcze, przenoszone z procesów podobnych. Norma EN 15941 opisuje wymagania dotyczące wyboru i wykorzystania danych w ocenie środowiskowej wyrobów i obiektów budowlanych, co stanowi ważną podstawę dla opracowywania EPD w branży związanej z MMA. 6. Zastosowanie EPD w projektowaniu i zarządzaniu nawierzchniami Deklaracje środowiskowe produktu (EPD) dla mieszanek mineralno-asfaltowych dostarczają projektantom danych wejściowych niezbędnych do przeprowadzania ocen LCA całych konstrukcji nawierzchni w różnych scenariuszach materiałowych i eksploatacyjnych. Umożliwia to wielokryterialną optymalizację rozwiązań z uwzględnieniem nie tylko trwałości i kosztów całkowitych, ale także oddziaływania na klimat i inne elementy środowiska, np. zakwaszenie czy eutrofizację. Przykładowo: można porównywać konstrukcje o dłuższej trwałości, wykorzystujące mieszanki z niskoemisyjnymi lepiszczami i granulatem asfaltowym, z rozwiązaniami tradycyjnymi, identyfikując „wąskie gardła” emisji w powiązaniu z logistyką, energią czy procesami utrzymaniowymi. Na poziomie zarządzania siecią drogową uśrednione dane EPD dla branży mogą być wykorzystywane w systemach zarządzania nawierzchniami do wykonywania analiz LCA na poziomie sieci, wspierając strategiczne decyzje dotyczące remontów, wzmocnień oraz wyboru technologii. W zamówieniach publicznych uwzględnienie analiz LCA w kryteriach oceny ofert sprzyja rozwojowi rynku materiałów o mniejszym śladzie środowiskowym i stymuluje producentów do innowacji w zakresie surowców, technologii oraz efektywności energetycznej. 7. Podsumowanie Analizy środowiskowe cyklu życia (LCA), oparte na rzetelnych deklaracjach środowiskowych materiałów (EPD), stanowią niezbędny element systematycznego ograniczania śladu środowiskowego budowy i utrzymania nawierzchni asfaltowych, umożliwiając mierzalne zarządzanie wpływem materiałów i technologii. Brak dedykowanych cPCR dla mieszanek mineralno- -asfaltowych ogranicza dziś możliwość pełnego wykorzystania potencjału EPD w Polsce – zarówno w projektowaniu, jak i w zamówieniach publicznych oraz zarządzaniu siecią. Doświadczenia międzynarodowe, w tym mapa drogowa dekarbonizacji EAPA oraz istniejące cPCR z innych krajów, wskazują jasny kierunek rozwoju: standaryzację zasad raportowania, poprawę jakości danych i integrację EPD z praktyką inżynierską. Opracowanie krajowych cPCR dla MMA należy traktować jako ważny i potrzebny krok w stronę neutralności klimatycznej infrastruktury drogowej i rozwoju gospodarki o obiegu zamkniętym, umożliwiający świadome wybory techniczne i ekonomiczne, oparte na wiarygodnych danych środowiskowych. dr inż. Aleksander Zborowski Dyrektor ds. Badań i Rozwoju TPA Sp. z o.o.
RkJQdWJsaXNoZXIy NDI0NjE=