NAWIERZCHNIE 14 zidentyfikować etapy cyklu życia generujące największy wpływ środowiskowy i wskazać kierunki usprawnień technologicznych oraz projektowych. 3. Deklaracje środowiskowe produktu (EPD) typu III 3.1. Definicja i podstawy normatywne Deklaracja środowiskowa produktu (EPD) typu III, sporządzona zgodnie z normą EN 15804 i ISO 14025, jest zweryfikowanym, przejrzystym raportem ilościowym o wpływie wyrobu na środowisko, opartym na analizie LCA. EPD dla materiałów budowlanych – takich jak asfalt, cement, mieszanki mineralno- -asfaltowe, mieszanki betonowe oraz zbrojenie stalowe – umożliwia przeniesienie wyników LCA na poziom konkretnego wyrobu i jego zastosowania w obiekcie. EPD typu III pełni jednocześnie funkcję etykiety środowiskowej opracowywanej przez przemysł, poddawanej krytycznemu przeglądowi przez niezależną stronę trzecią w celu weryfikacji zgodności z PCR (ang. Product Category Rules), czyli zasadami kategorii produktu oraz właściwymi normami. Struktura typowej EPD obejmuje: opis producenta, opis wyrobu, opis cyklu życia i granic systemu, jednostkę funkcjonalną oraz okres odniesienia, zastosowane bazy danych LCI i założenia modelowe, schemat procesu produkcyjnego, skład surowcowy, rodzaje oraz ilości paliw, a także tabelaryczną prezentację wskaźników środowiskowych dla poszczególnych modułów cyklu życia. Kluczowe znaczenie ma tu dobór wiarygodnych danych i spójna metoda modelowania, określona w zasadach dotyczących kategorii produktu. 3.2. Rola EPD w praktyce inżynierskiej Deklaracje środowiskowe produktu (EPD) stanowią podstawę dla szeregu zastosowań praktycznych w sektorze budownictwa infrastrukturalnego, w tym dla zielonych zamówień publicznych, zarządzania środowiskowego w przedsiębiorstwach, projektowania konstrukcji nawierzchni oraz zarządzania siecią dróg. W zamówieniach publicznych EPD oraz oparte o nie analizy LCA całych konstrukcji czy budowli umożliwiają porównanie efektów środowiskowych konkurencyjnych materiałów, technologii czy typów konstrukcji nawierzchni, promując te rozwiązania, które cechują się niższym śladem węglowym oraz mniejszym zużyciem zasobów. Producenci mogą wykorzystywać okresowo aktualizowane deklaracje do monitorowania postępu w redukcji emisji oraz komunikowania wyników interesariuszom, natomiast zarządcy sieci drogowych – do tworzenia baz danych wykorzystywanych w LCA na poziomie sieci. 4. PCR i cPCR dla mieszanek mineralno-asfaltowych Zasady dotyczące kategorii produktów PCR (ang. Product Category Rules) definiują wymagania, wytyczne i metodykę opracowywania EPD dla określonych grup wyrobów, gwarantując przejrzystość i porównywalność pomiędzy produktami. Dla wyrobów budowlanych ogólne wymagania PCR określone są w normie EN 15804, ale dla specyficznych produktów – takich jak mieszanki mineralno-asfaltowe – niezbędne są uzupełniające zasady cPCR, dostosowane do szczególnych cech surowców, procesów produkcyjnych oraz funkcji użytkowych. W sektorze betonowym opracowano już zharmonizowaną normę europejską EN 16757, stanowiącą uzupełnienie cPCR dla betonu i elementów betonowych, która zwiększa precyzję i konsensus między interesariuszami. W obszarze mieszanek mineralno-asfaltowych aktualnie trwa opiniowanie projektu europejskiej specyfikacji technicznej „TS 18301 Road materials – Environmental product declarations – Product category rules complementary to EN 15804 for bituminous mixtures”. Dodatkowo kilka europejskich krajów opracowało własne uzupełniające zasady kategorii produktów dla mieszanek mineralno-asfaltowych wytwarzanych na ich terytorium. Uwzględniają one lokalną specyfikę produkcji materiałów wsadowych oraz charakterystyczną dla danej gospodarki emisyjność paliw, źródeł energii elektrycznej i transportu. W styczniu 2026 r., przy poparciu Ministerstwa Infrastruktury, rozpoczęły się prace Grupy Roboczej ds. opracowania cPCR dla mieszanek mineralno- ‑asfaltowych w Polsce. Celem grupy jest opracowanie dokumentu cPCR uzupełniającego normę PN‑EN 15804+A2 na poziomie krajowym. Ma on ujednolicić zasady przygotowywania EPD dla mieszanek mineralno‑asfaltowych, z uwzględnieniem zarówno specyfiki polskiego rynku, jak i wymogów europejskich, oraz wprowadzić zapisy sprzyjające uzyskiwaniu porównywalnych i transparentnych wyników oceny środowiskowej, co wymaga precyzyjnych, branżowo uzgodnionych zasad modelowania. W pracach Grupy uczestniczą reprezentanci wiodących organizacji branżowych, m.in. Instytutu Badawczego Dróg i Mostów, Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa, Polskiego Stowarzyszenia Wykonawców Nawierzchni Asfaltowych, przedstawiciele producentów lepiszczy asfaltowych
RkJQdWJsaXNoZXIy NDI0NjE=