15 Takie postrzeganie kolei powinno sprzyjać jej rozwojowi, pod warunkiem, że wprowadzane będą odpowiednie regulacje, które powinny znacznie poprawić jej pozycję konkurencyjną względem transportu samochodowego. W Polsce, wzorem innych państw europejskich, przewozy ładunków, w tym również niebezpiecznych, powinny być stopniowo ograniczane. Niestety obserwując statystykę, możemy jednoznacznie stwierdzić, iż – mimo deklaracji polityków co do podjęcia działań mających poprawić udział kolei w rynku przewozów towarowych – sytuacja jest odmienna. Wyzwania dla branży Inwestycje dotyczące poprawy stanu infrastruktury kolejowej w następujących po sobie perspektywach finansowych dedykowane były w znaczącej mierze przewozom pasażerskim. Tymczasem jednym z podstawowych warunków koniecznych dla niespowolnionego wzrostu kolejowych przewozów towarów (także niebezpiecznych), jest zwiększenie gęstości siatki odpowiedniej jakości multimodalnych obiektów przeładunkowych, znajdujących się przy liniach kolejowych i zdolnych do obsługi różnych przesyłek, w tym i konwencjonalnych. Potrzebne jest również wsparcie finansowe dla inwestycji służących poprawie stanu technicznego istniejących obiektów lub budowie nowych w regionach, gdzie ich geograficzna dostępność jest niska. Działania w tym zakresie są niezbędne, żeby wyjść naprzeciw oczekiwaniom rynku potrzebującego bezpiecznych, szybkich, niezawodnych i sprawnych przeładunków oraz powiązanych z nimi operacji logistycznych, a także obsługi administracyjnej przesyłek niebezpiecznych. Przewozy towarów niebezpiecznych – z uwagi na charakter ładunków – nieodłącznie wiążą się z ryzykiem wystąpienia zagrożenia. Awarie czy kolizje podczas transportu tego rodzaju ładunków mogą spowodować zagrożenie życia bądź degradację środowiska naturalnego i dóbr materialnych nawet na dużych obszarach. Prognozy rozwoju kolejowych przewozów towarów niebezpiecznych są jednak optymistyczne z uwagi na wprowadzenie do prawa krajowego unijnych regulacji, które są ukierunkowane na wzrost bezpieczeństwa transportu lądowego oraz jego zrównoważenie międzygałęziowe. Powinno się to przełożyć na znaczny wzrost konkurencyjności przewozów kolejowych w grupie ładunków zwiększonego ryzyka transportowego. Kluczowe czynniki Możemy wyodrębnić następujące czynniki, które wpływają na wielkość przewozów towarów niebezpiecznych drogą kolejową w Polsce: • koniunktura gospodarcza (w tym zwłaszcza związana z handlem zagranicznym), • dostępność geograficzna i cenowa kolejowych obiektów infrastruktury przeładunkowej, posiadających możliwość obsługi przesyłek niebezpiecznych, • stan liniowej i punktowej infrastruktury logistycznej, niezbędnej z perspektywy obsługi przesyłek zawierających towary niebezpieczne, • przepustowość sieci kolejowej i średnia prędkość handlowa uzyskiwana na niej przez kolejowych przewoźników towarowych. Powyższe obszary należy uwzględniać w kształtowaniu polityki transportowej Polski, która w założeniach powinna zmierzać do ochrony środowiska, coraz większej zeroemisyjności i ochrony zasobów naturalnych. Specjalne wymagania W Polsce ok. 80% towarów niebezpiecznych przewożonych koleją stanowią: ropa i produkty ropopochodne (głównie propan-butan) i kwas siarkowy. Ewentualna utrata kontroli nad procesami ich przewozu może doprowadzić do uwolnienia znacznych ilości substancji o właściwościach palnych, żrących, trujących, promieniotwórczych, wybuchowych itp. Również rozprężenie cieczy lub gazów znajdujących się pod ciśnieniem różnym od atmosferycznego może zagrażać życiu i zdrowiu ludzkiemu oraz prowadzić do zniszczenia lub poważnego skażenia środowiska. Regulacje prawne Transport towarów niebezpiecznych po torach odbywa się w oparciu o dwa zbiory przepisów. Pierwszy z nich to „Regulamin dla międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych” (Regulamin RID), stanowiący załącznik C do Konwencji o międzynarodowym przewozie kolejami (COTIF), której Polska jest sygnatariuszem. Drugi to przepisy o przewozie towarów niebezpiecznych do Umowy o międzynarodowej kolejo- ◀ Perspektywy rozwoju ▶ Przewozy towarów niebezpiecznych nieodłącznie wiążą się z ryzykiem wystąpienia zagrożenia. Awarie czy kolizje podczas transportu tego rodzaju ładunków mogą spowodować zagrożenie życia bądź degradację środowiska naturalnego i dóbr materialnych (…).
RkJQdWJsaXNoZXIy NDI0NjE=