Należy zawsze rozważyć, czy korzyści wynikające z noszenia soczewek przewyższają ryzyko potencjalnych powikłań oraz czy soczewki miękkie rzeczywiście są najlepszym rozwiązaniem dla danego pacjenta. Warto pamiętać, że dostępne są również inne opcje, takie jak soczewki ortokorekcyjne czy stabilnokształtne soczewki gazoprzepuszczalne RGP, które w określonych przypadkach mogą okazać się korzystniejsze. Soczewki kontaktowe po chirurgii refrakcyjnej W gabinetach optycznych mogą pojawić się pacjenci po chirurgii refrakcyjnej, u których występuje resztkowa wada refrakcji, a wykonanie rekorekcji jest niemożliwe lub nieakceptowane przez pacjenta. Jeśli pacjent nie chce nosić okularów, można rozważyć zastosowanie soczewek kontaktowych miękkich lub stabilnokształtnych – w zależności od sytuacji. Wskazaniami do stosowania soczewek kontaktowych u pacjenta po laserowej korekcji wzroku są m.in.: • przekorygowana lub niedokorygowana wada wzroku, • perforacja, decentracja, nieprawidłowości lub utrata płatka, • nieregularny astygmatyzm lub nieregularna powierzchnia rogówki, • przymglenie istoty właściwej rogówki lub bliznowacenie, • ektazja rogówki, • zdecentrowana strefa ablacji lub obecność wyspy centralnej (głównie po PRK). Soczewki kontaktowe można zwykle stosować po upływie 1–3 miesięcy od zabiegu, gdy wada refrakcji ulegnie stabilizacji. Należy również pamiętać o pacjentach po keratotomii radialnej. W tym przypadku szczególnie istotne jest stosowanie soczewek o wysokiej tlenotransmisyjności oraz edukacja pacjenta dotycząca konieczności przestrzegania zaleceń. Zmiana soczewek na tańsze odpowiedniki, wykonane z materiałów o niższym współczynniku Dk/t, może prowadzić do niedotlenienia rogówki oraz rozwoju neowaskularyzacji w obrębie blizn po nacięciach. W takich przypadkach pierwszym wyborem są zwykle rogówkowe soczewki stabilnokształtne RGP wykonane z materiałów o wysokim współczynniku Dk. Obecnie jednak rzadko spotyka się pacjentów po keratotomii radialnej, ponieważ metoda ta została niemal całkowicie wyparta przez nowocześniejsze techniki laserowej korekcji wzroku. Pacjenci po przeszczepie rogówki Najczęstsze wskazania do stosowania soczewek kontaktowych u pacjentów po transplantacji rogówki obejmują: • obecność astygmatyzmu regularnego lub nieregularnego, • anizometropię, • resztkową wadę refrakcji, • zaburzenia gojenia wymagające zastosowania soczewki opatrunkowej. W każdym z tych przypadków należy pamiętać, że stosowanie soczewek kontaktowych wiąże się z większym ryzykiem powikłań niż korekcja okularowa. Dlatego jakość widzenia oraz ostrość wzroku uzyskiwane w soczewkach kontaktowych powinny być wyraźnie lepsze niż w okularach, aby korzyści przewyższały potencjalne ryzyko. Jeśli jakość widzenia w obu metodach korekcji jest podobna, pierwszym wyborem zwykle pozostają okulary. Istnieją jednak sytuacje pośrednie – na przykład u pacjentów z dużą wadą refrakcji i wysokimi wymaganiami wzrokowymi, pracujących przy wielu ekranach. W takich przypadkach okulary o wysokiej korekcji krótkowzroczności, nadwzroczności lub astygmatyzmu mogą powodować dystorsje oraz pogarszać jakość widzenia obwodowego w porównaniu z soczewkami kontaktowymi. Dodatkowo przy wysokiej krótkowzroczności lub astygmatyzmie soczewki kontaktowe minimalizują efekt pomniejszenia obrazów występujący w okularach. Podobna sytuacja dotyczy pacjentów z dużą anizometropią. Nawet jeśli ostrość wzroku jednoocznego jest dobra zarówno w okularach, jak i w soczewkach kontaktowych, okulary mogą powodować większą anizeikonię i wywoływać związane z nią objawy. W takich przypadkach warto rozważyć soczewki kontaktowe, mając na uwadze komfort i jakość funkcjonowania pacjenta. Kolejnym ważnym czynnikiem przy wyborze rodzaju korekcji jest obecność wysokiego lub nieregularnego astygmatyzmu rogówkowego, często występującego po keratoplastyce drążącej. W takich sytuacjach miękkie soczewki kontaktowe mogą nie zapewniać satysfakcjonujących efektów – zarówno z powodu ograniczonego zakresu dostępnych mocy cylindrycznych, jak i geometrii soczewki dopasowującej się do powierzchni rogówki. Wówczas pierwszym wyborem stają się stabilnokształtne soczewki gazoprzepuszczalne RGP. Należy pamiętać, że zdrowa rogówka jest uprzywilejowana immunologicznie ze względu na brak unaczynienia. Taki sam stan powinien być utrzymany po przeszczepie. Jeśli jednak na skutek nieprawidłowego użytkowania soczewek lub zastosowania materiałów o niskim współczynniku Dk/t dojdzie do neowaskularyzacji, rogówka traci swój uprzywilejowany status immunologiczny, co może zwiększać ryzyko odrzucenia przeszczepu. Z tego względu należy unikać dopasowywania soczewek przeznaczonych do przedłużonego trybu noszenia oraz materiałów o niskiej tlenoprzepuszczalności. Dopasowanie soczewek kontaktowych po przeszczepie rogówki powinno odbywać się nie wcześniej niż 6 miesięcy po zdjęciu szwów, choć w literaturze opisywane są przypadki wcześniejszego dopasowania – nawet po 3 miesiącach od zabiegu, przy nadal obecnych szwach rogówkowych. Warunkiem tak wczesnego dopasowania jest całkowite pokrycie szwów nabłonkiem rogówki oraz brak wystających miejsc wiązania szwu. Wczesne dopasowanie soczewek może być konieczne szczególnie u dzieci, u których nawet kilkutygodniowy brak odpowiedniej korekcji może prowadzić do rozwoju niedowidzenia. Pacjenci po przeszczepie rogówki noszący soczewki kontaktowe powinni pozostawać pod częstszą kontrolą specjalisty. Wynika to z obniżonego czucia rogówkowego, pogorszonego nawilżenia powierzchni oka oraz zwiększonego ryzyka infekcji i rozwoju jaskry. strefa eksperta strefa eksperta strefa eksperta 82 Rysunek 2. Rogówka po przeszczepie drążącym z powodu stożka rogówki
RkJQdWJsaXNoZXIy NDI0NjE=