e-wydanie Optyk Polski nr 79

branża strefa eksperta strefa eksperta strefa eksperta cy o wdzięcznej nazwie biguanid poliaminopropylu (ang. polyaminopropyl biguanide, PAPB), środek chelatujący wersenian disodowy (EDTA – ang. ethylenediaminetetraacetic acid) oraz środek powierzchniowo czynny – poloksaminę 1107. W kolejnych latach producenci wzbogacali płyny o dodatkowe składniki, w tym o inne środki dezynfekujące, środki demulgujące/zwilżające (zapewniające komfort) oraz różne środki powierzchniowo czynne do czyszczenia soczewek czy utrzymania uwodnienia, które mogą wpłynąć na bezpieczeństwo użytkowania4 (wiele spośród substancji znajdujących się w płynach wielofunkcyjnych jest toksycznych w większych stężeniach). W trakcie produkcji miękkich soczewek kontaktowych sterylizację osiąga się w procesie termicznym5, zaś w trakcie użytkowania możliwe jest pocieranie, płukanie i moczenie w płynie, co ma prowadzić do zmniejszenia populacji patogennych mikroorganizmów znacznie poniżej progu, który może powodować stan zapalny. Do osiągnięcia jest trudny cel: z jednej strony środki dezynfekujące w płynach muszą zapewniać odpowiednią aktywność biobójczą w określonych stężeniach, z drugiej zaś być wystarczająco biokompatybilne, aby zminimalizować niekorzystne interakcje z nabłonkiem rogówki po umieszczeniu soczewki na powierzchni oka. Normy skuteczności Wykazanie bezpieczeństwa i skuteczności płynów do pielęgnacji soczewek kontaktowych zwykle polega na wykonaniu testów opisanych w międzynarodowych normach ISO. Przykładowo, norma ISO 14729 (ze zmianami) określa dwa protokoły testowe do oceny aktywności przeciw drobnoustrojom: test określonego składnika płynu oraz test całego schematu czyszczenia i dezynfekcji (pocieranie, płukanie i namaczanie). W teście pojedynczego składnika analizuje się interakcję z trzema typami bakterii (Staphylococcus aureus – gronkowiec złocisty, Pseudomonas aeruginosa – pałeczka ropy błękitnej, Serratia marcescens – pałeczka krwawa) oraz dwoma gatunkami grzybów (Candida albicans, Fusarium solani). Są to popularne patogeny o wysokiej zdolności zakażania. W trakcie testu określa się stopień redukcji patogenów przez dany składnik. Podobnie wyglądają testy całego schematu pielęgnacji soczewek. W rozmowach z klientami salonów optycznych warto ich instruować, że używanie brudnych pojemników na soczewki – mimo prawidłowych cech stosowanego płynu, potwierdzonych spełnieniem odpowiednich norm – w dużym stopniu powoduje wzrost ryzyka zakażenia. W poszukiwaniu ideału Specjaliści postulują, by idealny płyn do pielęgnacji soczewek kontaktowych posiadał następujące cechy (Jones i Senchyna, Soft contact lens solutions review Part 1: Components of modern care regimens): 1. szybka i skuteczna dezynfekcja przeciwko szerokiej gamie patogennych mikroorganizmów; 2. brak toksyczności dla tkanek oka (biokompatybilność); 3. kompatybilność ze wszystkimi materiałami soczewek kontaktowych; 4. prostota użycia; 5. kondycjonowanie powierzchni soczewki w celu zwiększenia zwilżalności i komfortu; 6. minimalizacja osadzania się składników filmu łzowego; 7. rozsądna cena. Dostępne na rynku płyny mają pewne wady, na przykład zabarwienie rogówki w przypadku niektórych kombinacji soczewek i słabą skuteczność dezynfekcji wobec mikroorganizmów nieuwzględnionych w testach (m.in. Acanthamoeba). Szerszą listę płynów wielofunkcyjnych wraz występującymi w nich środkami konserwującymi i omówieniem cech oraz możliwych interakcji znajdziemy np. w pracy Bradley i in. z 2021 r.6 Część środków konserwujących potencjalnie może mieć negatywny wpływ na stan powierzchni oka. Na przykład związki amonowe czy biguanidy poliheksametylenu wykazują negatywny wpływ na komórki nabłonka rogówki7. Kilka badań wykazało, że płyny zawierające polyquaternium-1 (skład kolejnych związków z tej rodziny można sprawdzić np. w Wikipedii8) mają potencjał cytotoksyczny, indukują większy stres oksydacyjny i wpływają na komórki nabłonka. Z kolei wybrane płyny zawierające biguanidy i borany wykazują zwiększone zabarwienie rogówki i zmniejszony komfort, szczególnie w przypadku określonych kombinacji soczewek i roztworów9. Niektórzy specjaliści są zwolennikami systemów dezynfekcji opartych na nadtlenku wodoru, jednak i one mają za54 4 https://doi.org/10.1097/ICL.0000000000000458 5 https://www.iso.org/standard/25382.html 6 https://doi.org/10.2147/OPTO.S235679 7 https://doi.org/10.1177/1721727X130110011 8 https://en.wikipedia.org/wiki/Polyquaternium 9 https://doi.org/10.1080/08164622.2021.1986353

RkJQdWJsaXNoZXIy NDI0NjE=