Optyk Polski nr 03(61)/2021

strefa eksperta 74 strefa eksperta Ze względu na dokładność uzyskiwanych wyników anomaloskop Nagela używany jest jako wzorzec do określania skutecz- ności diagnostycznej metod detekcji ślepoty barw. Stał się również podstawą do konstrukcji innych, podobnych urządzeń. M.in. autor niniejszego artykułu prowadził prace badawcze nad konstrukcją prostego anomaloskopu z zastosowaniemdiod LED (zielonej, czerwonej i żółtej). Na koniecwspomnijmy o obiektywnym badaniuwidzenia barwnego. Próbywykorzy- stania do tego celuwzrokowychpotencjałów wywołanych ( VisualEvokedPotentials –VEP) i badaniaw ten sposóbmechanizmówkodo- wania koloruwelektrycznej czynności kory wzrokowej napotykają na trudnośćwynikają- cą z zależności sygnałuVEP od intensywności (luminancji) światła. Należy zatemzapewnić izoluminancję bodźcówbarwnych.W latach 70. autor opracował i wdrożył takąmetodykę. Jest ona oparta na różnicy krytycznej częstotli- wości migotania dla luminancji i dla barwy [3] i została zrealizowanawstosunkowo prostych układach elektronicznych.Technika rejestracji odpowiedziVEP na bodźce świetlne o bar- wach czerwonej, zielonej i żółtej o jednakowej luminancji przyniosła ciekawemożliwości i była rozwijanawkolejnych latachwzespole autora [7,11]. nieprawidłowegowidzenia barw znaki te nie są odróżniane od tła przez osobę badaną, są zatemprzez nią błędnie rozpoznawane. Najbardziej rozpowszechnione są tablice opracowane przez Shinobu Ishiharę (ryc. 2). Istnieją także inne ich rodzaje, w tym tablice przeznaczone do badaniawidzenia barwnego u dzieci. Test Farnswortha D-15 (ryc. 3) to przesie- wowy test do jakościowej oceny zaburzeń widzenia barw. Badanyma za zadanie ułożyć piętnaście barwnych pionkówwodpowied- niej kolejności – tak, by ich kolory płynnie przechodziły jedenwdrugi. Test 100 Hue Farnswortha-Munsella (ryc. 4) to test jakościowy, który umożliwia stwierdzenie osi zaburzenia rozpoznawania barw i ilościo- we określenie jego stopnia. Badanie polega na zestawieniu stu pionków z barwami całegowidma o różnych odcieniach. Piśmiennictwo Wyniki testu nanosi się na specjalne schematy, dzięki czemumożna szczegółowo określić widzenie barwy czerwonej, zielonej i niebieskiej.Test tenwymaga od badanego dobrej ostrości wzroku, odpowiedniego stopnia inteligencji i zdolności koncentracji. Jest to badanie czasochłonne. Anomaloskop (ryc. 5) to aparat służący do ilościowego określania zaburzenia widzenia barw w osi czerwono-zielonej. Badany, mieszając czyste barwy widmowe: czerwień (o długości fali 670 nm) i zieleń (o długości fali 545 nm) uzyskuje barwę żółtą, którą ma zrównać z wzorcem – czystą barwą widmową żółtą (o długości fali 589 nm). Na podstawie proporcji użytych barw obliczany jest wskaźnik barwny, którego wartość u danego pacjenta porównuje się z zakresem normy. Badanie ma przebieg dwufazowy: najpierw zadaniem osoby badanej jest dobranie mieszaniny czystego światła czerwonego i zielonego w taki sposób, aby dopasować ją do czystego światła żółtego. Drugi etap testu jest odwrotnością pierw- szego: zadaniempacjenta jest dopasowanie natężenia światła żółtego do zdefiniowanej przez badającegomieszaniny świateł czerwonego i zielonego. Pierwszy anomaloskop został opracowany w roku 1907 przezWillibalda Nagela. Przyrząd ten umożliwiawykrycie oraz określenie rodzaju zaburzeńwidzenia barw dziedziczonychw sprzężeniu z chromoso- memX na podstawie sprawdzenia proporcji poszczególnych świateł składowych. 1.GrosvenorT.(2011),Optometria.Wyd.ElsevierUrban&Partner,Wrocław 2.KwaskowskiA.,MondelskiS.(1982),Klinicznemetodybadaniaukładuwzrokowego.PZWL,Warszawa 3.LeGrandY.(1964),Oczyiwidzenie,PWN,Warszawa 4.NiżankowskaM.(2000).Podstawyokulistyki,Volumed,Wrocław 5.PenkalaK.(2020),Elementyteoriikoloru.Widzeniebarwne(cz.1),OptykPolskinr58,FeniksMediaGroup,Kraków 6.PenkalaK.(2021),Biofizykawidzeniabarwnego.ZaburzeniatejfunkcjiukładuwzrokowegoWidzeniebarwne(cz.2), OptykPolskinr59,FeniksMediaGroup,Kraków 7.PenkalaK.,ZaleskiM.,LubińskiW.(2009),Isoluminantcolourstimuliforelectrophysiologicaltests,47thInternational SocietyforClinicalElectrophysiologyofVision–ISCEVSymposium,Padova–AboTerme,Italy (athttp://www.iscev2009.org/iscev2009 ) 8.PracezaliczeniowestudentówIIrokuoptykiokularowej przedmiotupodstawyoptometrii (2017–2020),InstytutFizyki,UniwersytetSzczeciński 9.SwansonW.H.,CohenJ.M.(2003),Colorvision,OphthalmolClinNorthAm,16(2) 10.WiącekM.P.(2020),Zaburzeniawidzeniabarwnegoumalarzy,OptykPolskinr57, FeniksMediaGroup,Kraków 11.ZaleskiM.,PenkalaK.(2010),Anewstimulationtechniqueforelectrophysiologicalcolorvisiontesting. XIIMediterraneanConferenceonBiomedicalEngineeringandComputingMEDICON2010, PortoCarras,Chalkidiki,Greece.IFMBEProceedings,Springer https://www.szkla.com/poradnik_zaburzenia-widzenia-barw.html https://okulistyka.mp.pl/badanieoczu/specjalistyczne/74025, badanie-widzenia-barwnego Ryc.3.TestFarnsworthaD-15[2,3,8] b) Ryc.5.Dwatypyanomaloskopów(a) i(b);obserwowaneprzezpacjentapoletestowe(c)[2,3,8] a) c) Ryc.2.Tablicepseudoizochromatyczne –test Ishihary(a) i(b)[2,3,8] a) b) Ryc.4.Test100HueFarnswortha-Munsella[2,3,8] Znajomość procesu widzenia barwnego, a w szczególności jego zaburzeń i metod ich badania, ma i będzie mieć coraz większe znaczenie w pracy optyka okularowego i optometrysty. Dotyczy to przede wszystkim, choć nie tylko, problemów związanych z pracą wykonywaną przez pacjentów.

RkJQdWJsaXNoZXIy NDI0NjE=